Historia sandomierskich piwnic

Bogate miasta, zamo偶ne mieszcza艅stwo, mia艂o mo偶liwo艣膰 budowy wspania艂ych dom贸w mieszkalnych, ko艣cio艂贸w, wznoszenia mur贸w obronnych i innych budowli dla potrzeb miasta. W dawnych wiekach zamo偶no艣膰 tak膮 dawa艂 rozleg艂y handel, dobrze zorganizowane cechowe rzemios艂o. 艢redniowieczny Sandomierz le偶a艂 na szlakach handlowych, posiada艂 przywilej sk艂adu. Miasto by艂o zasobne i mimo najazdu lud贸w ze wschodu, po偶ar贸w i innych kl臋sk, zawsze si臋 odbudowywa艂o. Kupcy sandomierscy zajmowali si臋 handlem, sprowadzali towary z r贸偶nych stron, dostarczali je r贸wnie偶 kupcy przyjezdni. W celu magazynowania towar贸w potrzebne by艂y sk艂ady.
 
Miasto zamkni臋te w obr臋bie mur贸w obronnych, przy ograniczonej powierzchni nie mia艂o mo偶liwo艣ci budowy sk艂adowisk naziemnych. W zamian powsta艂 ca艂y system piwnic, kt贸re spe艂nia艂y rol臋 magazyn贸w.
 
Piwnice powsta艂y w okresie XIII - XVI wieku. Dr膮偶one w warstwach lessu, pod budynkami, jezdniami ulic, placami, podw贸rkami, czasami na du偶ych g艂臋boko艣ciach, do 15m od powierzchni. Piwnice wykorzystywano do czasu, kiedy trwa艂 intensywny handle. W momencie upadku handlu piwnice - magazyny sta艂y si臋 niepotrzebne. W zdecydowanej wi臋kszo艣ci zasypane gruzem, 艣mieciami, a tylko nieliczne u偶ytkowane.
 
W ostatnich dziesi膮tkach lat piwnice sta艂y si臋 najpowa偶niejszym zagro偶eniem Star贸wki. Nast臋puj膮 katastrofy budowlane, w postaci zapadlisk fragment贸w ulic, a nawet ca艂ych budynk贸w. Bezpo艣redni膮 przyczyn膮 zagro偶e艅 na terenie miasta s膮 w艂a艣ciwo艣ci lessu i przesi膮kanie w贸d opadowych, b膮d偶 awarie instalacji wodno - kanalizacyjnych. W zetkni臋ciu z wod膮 less traci swoje cechy wytrzyma艂o艣ciowe, w efekcie nast臋puj膮 zapadliska, osiadanie budynk贸w.
 
Ratowanie Star贸wki, rozpocz臋to od usuwania istniej膮cych zagro偶e艅. Nadz贸r naukowy nad pracami obj膮艂 zesp贸艂 naukowc贸w z Akademii G贸rniczo - Hutniczej w Krakowie. W pa藕dzierniku 1964r. przyjechali pierwsi g贸rnicy z Bytomia. Rozpocz臋to prace zabezpieczaj膮ce. Podstawowym celem prac g贸rniczych by艂a likwidacja wyrobisk i pustek pod kamienicami, jezdniami, placami. W wyniku prowadzonych prac, przewa偶aj膮ca cz臋艣膰 piwnic uleg艂a likwidacji przez wype艂nienie ich "podsadzk膮" - mieszanin膮 lessu z dodatkiem szk艂a wodnego lub cementu. Cz臋艣膰 piwnic zosta艂a jednak zachowana. W ka偶dym budynku pozostawiono piwnice dla potrzeb mieszka艅c贸w.
 
Dla turyst贸w zaprojektowano Podziemn膮 Tras臋 Turystyczn膮. Jej d艂ugo艣膰 wynosi oko艂o 450m, najni偶ej po艂o偶ona komora ma g艂臋boko艣膰 prawie 12m. Wej艣cie do podziemi prowadzi z dziedzi艅ca Kamienicy Ole艣nickich, a wyj艣cie przy Ratuszu, na Rynku. Trasa powsta艂a poprzez po艂膮czenie piwnic budynk贸w przy ulicy Opatowskiej 1,2, przy zachodniej 艣cianie Rynku od 10 do 5, oraz pod ulicami Ole艣nickich, Opatowsk膮, Bartolona i Rynku. Zachowane piwnice zabezpieczono przez tzw. wt贸rne obudowy, a tam, gdzie by艂o to mo偶liwe, zachowano pierwotne w膮tki obmurowa艅. Trasa obejmuje 34 komory na r贸偶nych poziomach. Wsp贸艂czesne nazwy kom贸r nawi膮zuj膮 do historii, legend, architektury, itp.
 
Otwarcie Podziemnej Trasy Turystycznej nast膮pi艂o 10 grudnia 1977 r.